Fransa: Gençliğin İsyan Rüzgarı ve Onu Boğmak İçin Şiddete Yaslanan Devlet

Editörün Notu: Okumakta olduğunuz makale, Fransa’daki  Yeni Komünizm taraftarları tarafından kaleme alınmış ve https://nouveaucommunismefrance.wordpress.com/  (Yeni Komünizm Fransa) adresinde yayınlanmıştır. Öneminden ötürü çevirisini okurlarımızla paylaşıyoruz.


Bir ayı aşkın süredir hem neşeli hem de inatçı ve artık bıkmış olan insanların isyanı Fransa’yı sallıyor. Bu eylemler ilk olarak özellikle de emekçi mahallelerdeki ve şehrin “daha az varlıklı” bölümlerindeki lise öğrencilerinin daha fazla öğretmen, harap haldeki ve hijyenik olmayan okulların renove edilmesi talebinin yanı sıra Parcoursup platformu üzerinden devlet üniverstilerine girmenin zor olması üzerinden başladı. 31 Ağustos tarihinde Mayotte’da başlayan eylemler 18 Eylül’de Paris’e sıçrarken Fransa’daki 3700 lisenin 1800’ü blokajlara maruz kaldı. Öğrenciler okullarının önlerine barikatlar kurarak girişleri bloke ederken Fransa’nın her yerinde eylemler düzenlediler. Bu eylemlere çok kısa bir sürede hem üniversite öğrencileri hem veliler hem de öğretmenler de katıldı. Eylemlere katılanlar hareketi genel olarak desteklemenin yanı sıra çoğunun yaşları 15 ila 18 arasındaki lise öğrencilerinin karşı karşıya kaldıkları vahşi polis şiddetine karşı da bir duruş sergilediler. Gelinen noktada bazıları çok ciddi yüzlerce yaralı var. 11.500 insan gözaltına alındı ve en az iki eylemci öldü. Devlet ölümleri araştırmayı reddediyor.

Lille’den Marsilya’ya Nantes’ten Strasbourg’a yüzü aşkın Fransız şehrinde artık “bıkmış” olan herkes sokaklara çıktı. Yeterli ve eşit eğitim talebinin ötesinde “öfkelerin birleşimi” gözlemlenebiliyor: Diğer kamu hizmetlerindeki bütçe kesintileri (sağlık, emeklilik), yüksek yaşam masrafları, kamu personeli maaşlarının düşüklüğü karşısında devletin savunma bütçesine 6.5 milyar euro harcaması, savaş karşıtlığı, Fransız devleti ve medyasının suç ortaklığı yaptığı Gazze’deki soykırıma duyulan öfke, iklim felaketi, dava dosyaları düşen tecavüz ve cinsel saldırı vakaları. Genel olarak hedef tahtasında aşırı zenginler ve Avrupayla dünyada yükselen faşizm var. Bugün bu faşizm Fransa’da “sağdan” “aşırı sağa” ve aleni faşizme kadar pek çok yüzle karşımıza çıkıyor. Ancak bunların hepsi iktidara talip olmanın yanı sıra göçmen karşıtı ve dizginsiz ırkçı bir retoriğin yaygınlaştırıcıları. Sokaklarda çoğu kez Avrupa’ya yayılan bir İtalyan şarkısı duyuluyor: “Siamos tutti antifascisti”.

Son haftalarda yüzbinlerce insan,  boyun eğmeyi reddeden isyankar gençlik tarafından dile getirilen ve her yaştan  kesimlere ilham kaynağı olarak sınırların ötesine taşan, hem endişe verici hem de insanlık dışı karanlık bir gelecek perspektifine karşı sokaklara dökülüyor. Şarkı söyleyip, davullar ve sokak orkestraları eşliğinde dans eden bu kitle, basit kartonlara elle yazılmış sayısız pankartı havaya kaldırıyor; bu pankartlar, tüm bu tedirginliği ve daha iyi bir geleceğe yönelik özlemleri, yerleşik düzene karşı esprili ve ferahlatıcı bir saygısızlıkla ifade ederken, bazen de umutsuzluk, korku ve pasifliği harekete geçme aciliyetiyle karşı karşıya getiriyor.

Kriz halindeki sistemi yöneten hükümetin sinik stratejisi: cop ve yalan

Macron ve bakanları, lise öğrencilerin haykırışlarını ciddiye almak şöyle dursun, hareketi “yolundan çıkmaya” bırakarak durdurmaya çalıştılar; bunu başlıca iki yolla yaptılar: öğrencileri ve ailelerini sindirmek için aşırı polis şiddeti uygulamak ve gençleri suçlu ve ortalığı yıkan vandallae olarak nitelendirmek için siyasi sözcüler ve medya tarafından yaygın bir şekilde yayılan yalanlar ağlarını kullandılar. Siyasi açıdan, 2027 seçimleri öncesinde “sağın” konumunu güçlendirmek amacıyla, seçim “solunu” bu isyanı organize etmekle suçluyorlar. Bu sinik ve ikiyüzlü strateji, hareketin haftalar içinde muazzam bir şekilde büyümesi ve 17 Ekim’de ve takip eden hafta boyunca Fransa genelinde 800.000 katılımcıya ulaşmasıyla birlikte devlete karşı bir güç olarak geri tepti.

Gösteriler sırasında gençler barikatlar kurdu ve çok sayıda çöp kutusu ateşe verildi; bu olaylar, sıkça çizilen “ateşli gençlik” portreleriyle birlikte, ülke çapında öfkenin ve bıkkınlığın bir sembolü haline geldi. Nefes alınamaz bir ortamda bazı göstericiler, sürekli olarak büyük miktarda göz yaşartıcı gaz atan üniformalı ve “sivil” polislere, brokoli de dahil olmak üzere çeşitli nesneler fırlatıyor. Gençler sürekli olarak saldırıya uğrayıp dövülmekle kalmıyor, polis ayrıca tazyikli su kullanıyor ve göstericileri kuşatarak daha rahat vurabilmek ve kaçmalarını engellemek için çevreyi kapatıyor. Polis, ses bombaları ve plastik mermi kullanarak, reşit olmayan gençler de dahil olmak üzere insanların gözlerini oyuyor, yüzlerini sakat bırakıyor, ellerini koparıyor, arterleri kesiyor ve çok sayıda uzuv kaybına neden oluyor. Ardından, gençlerin haksız tutuklamaları ve gözaltılarına kadar uzanan cezai yaptırımlar devreye giriyor.

Gösteriler çoğunlukla bulaşıcı bir neşeyle karakterize edilse de, polisin aşırı şiddeti ve çatışmalara karşı öfke giderek yoğunlaşıyor. 17 Ekim gecesi boyunca, yürüyüş kortejinin dışında bulunan ufak bir grup, görünüşe göre gerçek bir siyasi amaç olmaksızın küçük dükkanlara zarar vermeye sürükleniyor ve o anda “kolluk kuvvetleri”, televizyon kameraları çekim yaparken, olayları görmezden gelerek gizemli bir şekilde ortadan kayboluyor. Bazı şehirlerde küçük genç grupları karakolları, belediye binalarını veya diğer siyasi kurumları hedef aldı; diğerleri ise Luis Vuitton gibi lüks markalara yöneldi ya da yiyecek aradı ve kaldırımlarda ya da metroda uyuyan evsizlere yiyecek dağıttı — özellikle de Gazze’de soykırım gerçekleştiren İsrailli askerlere yemek sağladığı için uluslararası boykotun hedefi olan Carrefour zincirini hedef aldı. Elbette, evsizlerle ilgili bu sahneler yalnızca sosyal medyada görülebiliyor.

Devletin çöp kutularının yakılmasına öfkelenmesi tamamen iki yüzlü bir davranışın ürünüdür; oysa kendisi göstericilere karşı askeri sınıf silahlar kullanıyor ve Fransa, dünyanın dört bir yanındaki sivilleri öldürmeye yönelik teçhizat, savaş uçakları ve füzelerin satışında hâlâ dünya ikincisi konumunda!

Televizyonda gösterilen ve anında uluslararası basına yansıyan bu kırık camlar ve ortalığı kavuran alev görüntüleri, göstericilerin cezalandırılması ve bedelini ödemesi gereken suçlular olduğu yönünde uydurulmuş bir anlatıyla birlikte sunuluyor. Bu üretilmiş anlatı, şiddetli saldırıları ve polisin kışkırtmalarını önemsizleştirirken, lise ve üniversite öğrencilerinin taleplerinden neredeyse hiç bahsetmiyor. Medyada yer alan olayların bu sistematik çarpıtılması, hükümete ve polise karşı öfkeyi büyük ölçüde körükleyerek gençleri, aileleri, sendikacıları, sarı yeleklileri ve diğer kesimleri daha da harekete geçirdi. 17 ve 24 Ekim’deki kitlesel katılımın ardından devlet, sokağa çıkma yasakları ve gösteri yasakları getirerek ya da güzergâhları şehir merkezlerinden ve turistik yerlerden uzak tutarak baskıyı artırdı. Bunun üzerine yeni bir tepki dalgası ortaya çıktı: Fransa’da kutsal sayılan gösteri yapma hakkı. Tüm bunlar olurken Lyon’da bilinen faşist gruplar serbestçe yürüyüş yapıyor ve videolar, beyaz kol bantları takan “aşırı sağcı” milisler beliriyor. Haberlere göre on beş şehirde polisin yanında gençlere saldırdığını gösteriyor.

Fransa’daki ayaklanma, genç ve yaşlı pek çok insana ilham veriyor. Bu ayaklanma, İtalya da dahil olmak üzere birçok Avrupa ülkesindeki diğer öğrenci hareketleri için bir kıvılcım haline geldi – “Facciamo como en Francia!” – Belçika ve Yunanistan’da da eğitim alanında mücadele sürerken, Eylül ayından bu yana konut krizi (la vivienda) karşısında ayaklanan İspanya’daki hareketlerden güçlü bir destek gördü ve bu hareketler de Portekiz’de benzer işgal eylemlerini tetikledi.

“Sistem karşıtlığı”; nasıl gerçek manada hayat bulabilir?

Bu ayaklanma, aynı zamanda, gençler tarafından sıklıkla dile getirilen sisteme karşı muhalefetle ilgili büyük meseleleri tartışmanın ve buna göre nasıl hareket edilmesi gerektiğinin acil ihtiyacını da ortaya koyuyor: Fransa’da insanların isyan ettiği tüm eşitsizliklerin, adaletsizliklerin ve şiddetin kaynağı nedir ve bunlara son vermek için ne gibi perspektifler vardır? Bazıları bunu kapitalizm olarak nitelendirirken, diğerleri yanlış belirlenen öncelikler, bütçe kararları ya da gençliği ve onun geleceğini umursamayan politikacılar olarak tanımlıyor.

Aslında, bu sömürücü sistem – yani kapitalizm-emperyalizmden oluşan mevcut sosyo-ekonomik düzen – bugün dünyada ters giden her şeyin merkezinde yer almakta ve kendi sınırlarına çarparak İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en derin krizi tetiklemektedir. Bu durum, halkın haklarını “koruduğu” maskesinin her yerde düşmekte olduğu demokrasi ile el ele gidiyor – kapitalizmin dayandığı sömürü ve baskının “normal” işleyişini siyasi düzlemde gizleyen yönetim biçimi. Demokrasi etkili olduğu sürece, halkın sandıkta “kendi” seçimleriyle ve kısmi ifade özgürlüğü gibi araçlarla her şeye karar verdiği yanılsamasını sürdürmek ve süslemek için bir koruma mekanizması görevi görür. Gösterilerde sıkça dile getirilen faşizm de kapitalizm-emperyalizmin bir ürünüdür ve o da, maskesiz, daha baskıcı ve daha ölümcül bir diktatörlük yoluyla, kendi tarzında, her ne pahasına olursa olsun kapitalizmi korumaya çalışır.

Pek çok kişi, Fransa ve Avrupa’da faşizmin tehlikesine haklı olarak dikkat çekiyor; ancak bize göre, bu kişiler ya ABD’de halihazırda var olan ve ekranlarımızda sürekli canlı olarak yayınlanan faşizmin yüzünü açıkça görmezden geliyorlar ya da onu yaşlı bir delinin sözlerine ve eylemlerine indirgeme eğilimini tekrarlıyorlar. Toplum üzerinde tam olarak konsolide olmamakla birlikte, ABD’deki faşist çark, sadece iktidar kurumları ve baskı aygıtları içinde (ICE gibi, göçmenleri kaçırıp hapseden polis) değil, aynı zamanda diğer kurumlarda ve başka yerlerde de korkutucu bir ilerleme kaydetmektedir. Eğitim konusunda, MAGA tarzı 21. yüzyıl faşizasyon yaklaşımının, eleştirel düşünceyi ortadan kaldırmak amacıyla öğrencileri ve üniversiteleri hedef alması (kölelikle ilgili derslerin iptal edilmesi ,toplumsal çokluğu veya Amerikan emperyalistlerinin geçmişte ve günümüzde işlediği suçları – Filistin’de ve dünyanın her yerinde işledikleri suçlar dahil – öğreten öğretim görevlilerinin işten çıkarılması, kitapların yasaklanması, araştırma bütçelerinin kısılması veya ortadan kaldırılması vb.) ve kampüsleri işgal eden ya da protesto gösterileri düzenleyen gençleri suçlu ilan etmeyi amaçlamasıdır…

ABD’deki genel sosyal ve siyasi durum alarm zillerini çaldırıyor. Ancak bu durum, Avrupa’daki ve diğer yerlerdeki halklar için de, ne kadar korkunç olursa olsun faşizmi yenmek için çabalamakla kalmayıp, tüm sistemi ortadan kaldırmaya ve onu temelde farklı ve özgürleştirici bir sistemle değiştirmeye katılmaya yönelik bir çağrı olmalıdır.

Sistemin – tanımı gereği uluslararası olan – derin ve yaygın krizinin doğasına ve bunun şu anda birçok ülkede farklı düzeylerde yol açtığı toplumsal öfkeyle olan ilişkisine gerçekten gözlerimizi açarsak, krizin ve bu farkındalığın, faşizmin tam tersi yönde – devrimci bir hareket yoluyla – toplumu kökten değiştirmek için imkânlar yarattığını da görmeliyiz. Sistem kendi ağırlığı altında çökmeyecektir. Ondan kurtulmak için – ve dünyanın dört bir yanındaki halklara yaşattığı tüm acılardan kurtulmak için – yerleşik fikirleri kararlılıkla sorgulamak ve insanların mevcut düşünce biçimlerini dönüştürmek amacıyla bilimsel bir yaklaşım benimsemek gerekecektir. Bu, direnişi sürdürmenin aciliyetiyle bağlantılıdır; ancak tüm insanlık için gerçekten farklı ve daha iyi bir dünyayı hedefleyen bir stratejiye dayalı olarak örgütlenmelidir yani gerçek bir devrim ile. Bu devrimi, DNA’sı bu sistemin içerisine hapsolmuş seçimlerin, sistemin çerçevesi içinde hapsolmadan ve kolay çözümler bahanesiyle hafifçe “sola” kayan bir seçim dönüşünü beklemeden gerçekleştirmeliyiz. Devrim yapmak aynı zamanda bir bilim gerektirir ve yeni komünizm bunu bambaşka bir düzeye taşımıştır: Bu bilim, onu keşfetmek ve tartışmak isteyen herkese açıktır. Ve bu bilim bizlere bir devrimin neden gerekli ve neden mümkün olduğunu durmaksızın engelleyen toplumsal sis perdesini yırtmaya yardımcı olur.